bahserooz
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ bahserooz
آرشیو وبلاگ
      بحث روز (مباحث مدیریتی - انگیزش کارکنان -کارمند محوری وانسان محوری در سازمان -مشاوره کسب وکار - خانواده موفق وفرزندان موفق)
مقاله :رویکرد محله محوری وتاثیر آن بر همبستگی اجتماعی نویسنده: bahserooz - سه‌شنبه ۱۸ آبان ۱۳۸٩

رویکردمحله محوری و تاثیرآن بر همبستگی اجتماعی

(نمونه موردی سرای محله کیانشهر در منطقه 15 شهرداری تهران)

 

نورالدین رمضانی :کارشناس ارشد مدیریت امور  شهری ( از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات تهران )

 

چکیده

از گذشته­های دور محله­های شهرها در شکل­دهی و سازماندهی امور شهری جایگاه ویژه داشته­اند. اهالی محله در گذشته جهت مدیریت، آبادانی(تعیین میراب)، پاکسازی و ایجاد امنیت(نگهبان محله) مشارکت می‌کردند و در تمام مسایل مربوط به محله، نقش شهروندان حایز اهمیت بود.

با تحولات سریع دوران معاصر و ورود به مرحله گذار، تغییر زیربناهای معیشتی و روابط اجتماعی، این فعالیت‌ها را در هم ریخت و به مرور این نقش از مردم برداشته شد. ساکنان محلات از هویت خاص محله خود تهی شدند. در چنین وضعیتی شهروندان خود را منفعل و جدا از محله و شهر احساس می­کردند و مسایل شهر در غیبت شهروندان اداره می­شد. روند  تفکیک شهروندان از بدنه مدیریت شهری و دور شدن آنها از کانونهای تصمیم­گیری در مورد مسایل شهر ادامه یافت تا زنگ هشدار به منظور افزایش مشارکت شهروندان در مسایل مربوط به کلانشهرهای بزرگ دنیا از جمله، کلانشهر تهران به صدا درآمد.

در حال حاضر، مدیران شهری و شهرداری‌‌ها با شرایط متغیر و پیچیده‌ایرو به رو هستند که از یک سو با افزایش انتظارات مردم برای داشتن شهری آباد و سالم همراه با وضعیت خدمات شهری مطلوب و از سوی دیگر با ایده شهر شهروند مدار مواجه­اند. از همین روی مباحث مربوط به توسعهپایدار شهری با تکیه بر مشارکت مردمی به یک مبحث کاملاً جدی در عرصه مدیریت شهریتبدیل شده است.

در مطالعه حاضر به منظور پرداختن به نقش شهروندان در اداره شهر، تجربه سرای محله ناحیه 3 در منطقه 15 شهرداری تهران را بعنوان مصداق عینی یک رابطه­ محله محور جهت افزایش مشارکت مردمی در سطح محله و همکاری با مدیریت شهری بررسی شده­است.

روش تحقیق از نوع تحلیلی_ اسنادی و با استفاده از ابزار مصاحبه عمیق جهت جمع آوری و تدقیق اطلاعات می­باشد.

 

 

کلید واژه­ها:محله محوری[1]، همبستگی اجتماعی، خانه محله، مشارکت.


 

1.  مقدمه

رشد فزاینده ابعاد شهرنشینی و شکل­گیری مقیاس­های جدیدی از شهرها در طی چند دهه اخیر موجب شده است که شهر و شهرنشینی با چالش­های نوینی مواجه گردد. به دلیل گستردگی ابعاد و تغییر در ماهیت مسائل شهری و پیچیدگی آنها، نگاهی کل نگر و توجه به ابعاد و جنبه­های مختلف مسائل شهری به منظور نیل به توسعه پایدار[2]، امری اجتناب­ناپذیر می­نماید. در این میان توجه و تاکید بر برنامه­ریزی و مدیریت شهرها، بیش از هر زمان دیگری به سطوح پایین­تر و ابعاد ملموس زندگی شهری معطوف شده است (1993،Friedman). پژوهش­ها و مطالعات زیادی در یکی دو دهه اخیر صورت گرفته است که هر یک به نوعی سیاست­گذاری، برنامه­ریزی و مدیریت شهری را از خردترین واحد شهر؛ یعنی محله، مورد مطالعه قرار داده است. (Prof. Ali Madanipour: 2003, Rutledge)

امروزه در جامعه شهری برای دستیابی به توسعه پایدار، محلات بنیادی­ترین عناصر و حلقه واسط بین شهر و شهروندان هستند. از گذشته­های دور محلات در شکل دهی و سازماندهی امور شهری جایگاه ویژه­ای داشته­اند. هر محله از طریق فراهم آوردن بنیادهای هویتی برای افراد و با در بر داشتن ویژگی­های خاص باعث می­شد ساکنان آن نوعی احساس تعلق به محلهداشته باشند و محله را از آن خود بدانند تا جایی که هر شهروند با نام محله­ای شناخته می­شد که در آن ساکن بود؛ به عبارت دیگر، محله تبدیل به خاستگاهی هویتی برای ساکنین آن می­شد. این امر باعث می­گردید که شهروندان نسبت به مسایل مختلف محله حساسیت داشته باشند و به نوعی در حل این مسایل مشارکت کنند.

 تحولات ساختاری و بروز مسائل و مشکلات اقتصادی، اجتماعی و کالبدی مانند رشد سریع شهرنشینی، مهاجرت­های روستایی لجام گسیخته به کلانشهرها و کاهش تجانس فرهنگی باعث شده است که تعاملات اجتماعی مردم در سطح محله به حداقل برسد و این خود آغاز بحران عدم وفاق و همبستگی اجتماعی است.

 در میان انبوه مهاجرانی که به حاشیه شهرهای بزرگ هجوم آورده­اند، محله در مقام خاستگاه و بنیان شکل­دهنده هویت ساکنین، قدرت تعیین کننده خود را از دست داده است.

امروزه بستر اجتماعی محلات (خصوصاً محلات فرودست شهری) از نظر سرمایه و دارایی­های نشأت گرفته از شبکه روابط ساکنین و نحوه تعامل آنها با همدیگر بسیار ضعیف و فقیر است و افراد، بیشتر از آنکه شهروند باشند باید آنها را مردم خطاب کرد؛ مردمی که به دلیل لمس تاریخ طولانی استبداد و رعیت­بودگی، مقوله­هایی از قبیل شهروند بودن، مسوول بودن، تکلیف داشتن و حقوق داشتن و تصمیم گیری را تجربه نکرده­ و با این مفاهیم نزیسته­اند. علاوه بر تاثیراتی که تاریخ مذکور بر جای گذاشته است، نبود و یا کم بودن زمینه­های مشارکت شهروندان در اداره امور شهر، آنان را به افرادی منزوی تبدیل کرده است و در عوض شکل دادن به اجتماع شهروندان بیشتر به انبوهه­ها و توده­هایی می­مانند که همیشه چشم انتظار انجام کار از سوی فرا دستان هستند. چنین بحرانی باعث شده است که مدیریت شهری نیز در مقام متولی سامان دادن به مسائل شهری، با مردمی منفعل روبرو باشد که با عدم مشارکت در فرآیندهای مدیریتی، هزینه­های کلانی را به پروژه­­های مختلف تحمیل کنند.


 

قسمتی از این مساله نیز به رویکرد مدیریت شهری برمی­گردد که زمینه­های این نوع مشارکت را فراهم نیاورده است. تاریخ مدیریت شهری در ایران نشان می­دهد که مدیران بیشتر با دید مصرف کننده به مردم نگاه می­کنند نه یک همکار.

امروزه چنین بحرانی به چالش فرا روی مدیریت شهری تبدیل شده است که می­توان برای پیشگیری از این بحران اقداماتی از قبیل فراهم آوردن زمینه­های مناسب در جهت شکل­گیری و تقویت CBOهای محله­ای در نظر گرفت؛ تا اهالی محلات فارغ از گرفتاری­های روزمره و معیشتی حاصل از زندگی شهرنشینی در کلانشهرها، تعاملات اجتماعی خود را تقویت سازند. راهکارهایی همچون سرای محله، صندوق­های خدمات مالی خرد محله-بنیان، پایگاه­های سلامت اجتماعی، پارک­های آموزش شهروندی و غیره منجر به افزایش سطح تعامل ساکنین محلات با تکیه بر توانمندی­ها و در صورت لزوم، توانمندسازی اجتماع محله­ای می­شوند و می­توانند مکانیسم­های معطوف به تقویت همبستگی و سرمایه اجتماعی شهروندان را باز آفرینی کنند.

در این راستا، مطالعه حاضر بر آن است که به صورت موردی، سرای محله کیانشهر در منطقه 15شهرداری را بررسی نموده و تاثیر آن را بر ایجاد همبستگی و افزایش مشارکت شهروندان این منطقه مورد واکاوی قرار دهد.


 

2.      روش تحقیق و جامعه آماری:

روش تحقیق حاضر از نوع اسنادی_تحلیلی است. برای دستیابی به اطلاعات از انواع روش­های کتابخانه­ای، مطالعات و بازدیدهای میدانی، مصاحبه عمیق در سطح محله و تحلیل نهادی در محدوده ناحیه 3 منطقه 15 شهرداری تهران استفاده شده است.

1-2. محدوده مورد مطالعه:

موقعیت جغرافیایی منطقه 15، از شمال به پادگان قصر فیروزه، 45 متری آهنگ، خیابان خاوران و شوش شرقی و از غرب به خیابان فدائیان اسلام و از جنوب به خیابان دولت آباد، کوه بی‌بی شهربانو و کارخانه سیمان و از شرق به کوههای شرقی تهران و حد شرقی اراضی افسریه منتهی می­شود. ناحیه مورد مطالعه در این تحقیق، ناحیه 3 منطقه 15 شهرداری تهران می­باشد که در بخش­های بعدی مطالعه به آن پرداخته می­شود.

جدول شماره 1: مشخصات کلی منطقه 15 شهرداری تهران

 

مساحت منطقه (هکتار)

جمعیت منطقه (نفر)

تعداد خانوار

تعداد نواحی

تعداد محلات

6/3543[3]

678/694

433/169

8

20

مأخذ: وب سایت شهرداری منطقه 15 تهران:  http://region15.tehran.ir

 

نقشه شماره 1: منطقه 15 شهرداری تهران

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.      رویکرد محله محور

 از چند دهه پیش به پایین­ترین سطح حکومت تحت عنوان «حکومت محلی» اشاره شده است (استرن؛ 2000: 121) و اکنون ناکارآمدی دیدگاه­های مبتنی بر روابط صرفاً رسمی سازمانی مشخص گردیده است. پیتر هال و اولریش فایفر در کتاب «آینده شهری قرن 21»، توسعه­ی پایدار شهری را با مفهوم «حکمرانی شهری» پیوند می­دهند و یک حکمرانی شهری مطلوب را، نوعی از حاکمیت می­دانند که پایداری را در ابعاد مختلف، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی مد نظر قرار دهد (هال و فایفر؛ 2000: 187). در این دیدگاه بر همکاری سازمان­های غیردولتی (NGOs)، سازمان­های محله و اجتماع محور (CBO[4]s) در کنار سایر کنشگران اعم از دولت، بخش خصوصی و ساکنین محلات و غیره تأکید می‌شود. درگیر شدن هر یک از این سطوح، بحث‌های جدیدی را وارد ادبیات توسعه‌ی پایدار کرده است که از آن جمله توسعه مبتنی بر اجتماع محلی است (ذکایی،1383: 45).

 در بحث‌های جدید توسعه، به سیاست‌های «مردم باور» و کاهش وابستگی به دولت در اجرای طرح‌های عمرانی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، اتکاء به توانمندی­ها و پتانسیل­های بالقوه‌ی و موجود در اجتماعات محلی اشاره شده است. رشد و پرورش توانمندی­های اجتماعات محلی منجر به ارتقاء سطح کیفیت زندگی و شاخص رضایت از زندگی می‌شود که تأثیر مثبتی بر سرمایه اجتماعی دارد. افزایش همبستگی اجتماعی به همراه پررنگ شدن نقش اجتماعات محلی، از مزایای اتخاذ رویکردهایی است که اجتماعات محلی را به عنوان پایه­ای اساسی برای توسعه پایدار پذیرفته­اند.

 رویکرد اجتماع محور در اواخر دهه 1970 مطرح و طی دهه 1990 بطور جدی با پیشگامی و سرمایه‌گذاری بانک جهانی در تحقق بخشیدن به اهداف، برنامه‌ها و پروژه­های بهسازی شهری و کاهش فقر شهری بکار گرفته شد. این برداشت از رویکرد مذکور در کارهای بانک جهانی بیشتر به اجتماعات محلی آماده، منسجم و برخوردار از ظرفیت نهادی محدود می‌شد. در این رویکرد تأکید اصلی بر مشارکت اجتماع محلی در مراحل مختلف اجرای پروژه­های بانک در محلات هدف خصوصاً در فرآیند تصمیم­سازی است. رویکرد اجتماع محور علاوه بر اینکه از آثار مثبت مشارکت و وفاق اجتماع محلی بهره می‌جوید، منجر به ایجاد نوعی حس تعلق در میان مردمی می­شود که در اجرای طرح‌ها مشارکت داشته‌اند (اقتباس از روستا، 1387: 23-24).

امروزه اکثر صاحبنظران، تجربه مدیریت شهری متمرکز را شکست خورده قلمداد می­کنندو مدیریت شهری را بدون مشارکت شهروندان در اداره امور شهر را غیرممکن می­دانند. دستیبابی به این مهم (مشارکت شهروندان) جز از طریقتلاش علمی و برنامه­ریزی شده مبتنی بر شناخت کافی از خصوصیات و علایق شهروندان، امکان­پذیر نیست. در رویکرد پیشین، «شهرنشینان» در حد مردمِ متقاضیِ خدمات شهری باقی می­ماندند اما تاکید رویکرد اجتماع محور در مدیریت شهری به تبدیل شدن «شهرنشینان به شهروندان فعال» است.  

رویکرد محله محور که برگرفته از رویکرد اجتماع محور است، در راستای حل پایدار و بهینه مسائل شهری و همکاری با مدیریت شهری با هدف مشارکت دادن شهروندان در امور شهر، یکی از کارآمدترین سازوکارهای منجر به توسعه پایدار است. در این رویکرد ساکنان محلات بعنوان شرکاء[5] و منتفعین[6] اصلی فرآیند توسعه پایدار شناخته می‌شوند که به منظور تحقق آن باید در تصمیم­گیری‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و تخصیص منابع سهیم باشند.

4.        همبستگی اجتماعی

همبستگی، احساس مسئولیت متقابل بین چند نفر یا گروه است که از آگاهی و اراده برخوردار باشند. این امر می‌تواند شامل پیوندهای انسانی و تعاملات اجتماعی بین انسانها یا به عبارت دیگر، وابستگی متقابل حیات و منافع آنها به همدیگر باشد. همبستگی بر حسب میزان کنش متقابل اجتماعی تعریف می‌شود. از دیدگاه جامعه‌شناختی، همبستگی به وضعیتی اجتماعی اشاره دارد که بر پایه آن در سطح یک گروه یا یک جامعه، اعضا به یکدیگر وابسته بوده‌ و به گونه­ای متقابل نیازمند یکدیگرند. تجمع‌های انسانی‌، شبکه‌های روابط بین افراد را به وجود می‌آورد و آنها را در واحدهای اجتماعی منسجمی، متحد می‌کند. چنین بستری، حمایت اجتماعی مستمر را فراهم می‌کند و از طریق مبادلات اجتماعی، وابستگی متقابل و متعاقباً تعهد میان افراد ایجاد می‌شود (اقتباس از آرون، 1354: 90).

همبستگی اجتماعی بحثی است که بعد از دورکیم دامنه و گستردگی فوق‌العاده‌ای یافت. دورکیم معتقد است که همبستگی اجتماعی پدیده‌ای اخلاقی است و آنرا مترادف با روح جمعی حاکم بر اجتماع در نظر می­گیرد: «هر جا که همبستگی اجتماعی نیرومند باشد، عامل نیرومندی در نزدیک کردن افراد به هم خواهد بود و باعث تشدید تماس‌های آنها و بیشتر شدن فرصت‌های ارتباط‌شان با یکدیگر خواهد شد.» به نظر وی خصلت ویژه همبستگی اجتماعی، ماهیت گروهی- جمعی است که عامل تضمین کننده وحدت بین افراد عضو گروه است. از اینرو از دیدگاه وی، همبستگی، امرِ اجتماعی واقعی است که شناخت آن جز از راه شناخت آثار اجتماعی‌اش ممکن نیست (اسلام زاده، 1387: 85).

به بیان دیگر سؤال دور کیم این بود که اساساً چه چیزی سبب می­شود که جامعه حفظ شود و دچار اضمحلال و فروپاشیدگی نگردد. پاسخ او این بود: همبستگی اجتماعی (ریتزر، 1373: 75). همبستگی اجتماعی باعث می­شود جامعه قوام داشته و دچار بی نظمی و نابسامانی نگردد.

 جوامع پیشامدرن، بویژه در سطح محلات، دارای میزان همبستگی بالایی بودند؛[7] چرا که افراد، اخلاقیات مشترک و روابط اجتماعی بیشتری نسبت به حال حاضر با یکدیگر داشتند و امروز در جوامع جدید آنچه زمینه ساز همبستگی اجتماعی است، تقسیم اجتماعی کار و نیاز متقابل افراد به یکدیگر است.[8] نیاز متقابل افراد به تخصص­های گوناگون سبب می­شود که افراد و گروه­ها بر مبنای قواعد و ارزشهای اخلاقی افراد و سایر گروه‌های اجتماعی دیگر رفتار کنند و خود را با آنها هماهنگ نمایند که این امر زمینه ساز همبستگی اجتماعی در جوامع جدید است.

ارتباط ساکنین محلات به منظور رفع مشکلات و مسائل محل سکونت باعث می­گردد که سطح تعاملات آنها افزایش یابد که خود این امر یکی از عوامل انسجام اجتماعی است. این امر علاوه بر اینکه باعث توانمند شدن اجتماع هدف می­شود، تغییری در رویکرد مدیریتی به دنبال دارد که اقتضاء این تغییر، دخالت دادن شهروندان در مدیریت امور و مسائل مربوط به خود آنهاست. با این توصیف مدیریت، دیگر بر اساس توانمندی­ها و قابلیت­های شهروندان طراحی می­شود و اجتماع هدف، هم دریافت کننده خدمات است و هم در فرآیند مدیریتی مسائل مربوطه نقش ایفا می­کند. رویکرد اجتماع محور می­کوشد در سایه مناسباتاجتماعی به نوعی تفاهم بین ساکنین و مدیران شهری برسد تا امنیت، تعلق خاطر به محله و مشارکت مردمی تحقق یابد. به ‌علاوه با افزایش مشارکت وهمبستگی مردم، هزینه پروژه­های مختلف و نیز میزان مسئولیت و تصدی­گری دست­اندرکاران کاهش می­یابد.

 

5.         مشارکت

واژه مشارکت[9] از حیث لغوی به معنای درگیری و تجمع برای منظور خاصی است. در مورد معنای فنی آن نیز بحثهای فراوانی شده است ولی در مجموع می­توان جوهره اصلی آنرا درگیری، فعالیت و تاثیرپذیری دانست (میرموسوی، 1375: 87) مشارکت شامل شفافیت، باز بودن فضای جامعه و چند صدایی بودن حوزه عمومی است و نیازمند فضایی است که افراد بتوانند در تصمیم­گیری­هایی که در سرنوشت آنها مؤثر است، تأثیرگذار باشند (هاچینگ، 1999: 132). این امر شامل دخالت مردم در تمام ابعاد سیاستگذاری، الویت­بندی، نظارت، اجرا، پیگیری و کلیه مراحل ارائه خدمات اجتماعی است (شیراسب، 1382: 88).

یکی از ابزارهای اساسی برای کاهش تمرکز قدرت، گسترش مشارکت و افزایش توانمندی مردم، ایجاد و توسعه­ی تشکل­های مردمی و اجتماعات محله­ای است. در سیاست­های مشارکتی توسعه، مسئولیت برنامه­ریزی، اجرا و نگهداری و نظارت بر برنامه­های شهر بر عهده خود مردم است و فرصت ایجاد «مشارکت و توانمندسازی[10] برای مردم و توسعه توسط مردم و نه برای مردم» فراهم می­شود (منصوری، 1379: 165).

بر اساس تجارب موجود، توسعه مشارکتی از پایدارترین اشکال توسعه بشمار می­رود تا جاییکه بسیاری از برنامه­ریزان شهری بر این باورند که توسعه فراگیر و پایدار بدون ارتباط با مردم معنایی ندارد و تحقق آن بدون شکل­گیری نهادهای برخاسته از مردم و همراهی و همیاری با آنان در مراحل مختلف میسر نخواهد بود (رستگار مقدم، 1380: 130). در این راستا نهادهای مدنی می­توانند به مجرایی جهت آموزش مردم برای مشارکت در تصمیم­گیری­های جمعی در سطح محله­ها، ظرفیت­سازی و نهاد سازی در سازمانهای دولتی به منظور بهره­مندی کاربردی و عملی از مشارکت مردمی، تبدیل شوند.

با مشارکت شهروندان، زمینه­های رشد و توانایی افراد جامعه و بروز خلاقیت­ها فراهم می­گردد. فرآیند مشارکت که محور آن را احساس تعلق و گفتگوی آزاد و گسترده تشکیل می­دهد، می­تواند در امر توسعه پایدار بسیار مؤثر باشد. در مدلهای جدید توسعه­ پایدار، از اجتماعات محلی خواسته می­شود تا با مشارکت خود، کنترل منابع را در دست گیرند و از این راه، هزینه­های آنرا کاهش دهند.

مشارکت موجب برقراری مناسبات اجتماعی و انسانی جدید می­شود. بسیاری از فلاسفه اجتماعی (از ارسطو تا جان دیویی) مشارکت مردمی را در مقام منبعی از انرژی خلاق برای دفاع در مقابل خودکامگی و ابزاری برای صورت قانونی بخشیدن به خرد جمعی، مورد تحلیل و ستایش قرار داده­اند. به اعتقاد آنها مشارکت با درگیر ساختن تعداد زیادی از مردم در اداره امور جامعه، ثبات و نظم را افزایش می­دهد و با در اختیار گذاشتن فرصت اظهار عقیده به هر شهروند، مصلحت اکثریت تأمین خواهد شد. لیکن با وجود بسیاری از شیوه­های مشارکت مردم در جامعه، چنین فرآیندی در شهرهای ایران به درستی شکل نگرفته است. با آنکه در ایران پیشینه فعالیت­های دسته جمعی و گروهی برای حل مسائل و مشکلات اجتماعی به گذشته­های دور باز می­گردد، اما اجتماعات محله­ای رشد چشمگیری نداشته و نقش مؤثری در افزایش مشارکت شهروندان در تصمیم­گیری­های مربوط به مسائل شهری ندارند. در شهرهای ایران، مشارکت همگانی و تعیین کنندگی حوزه عمومی فاقد نقشی تأثیرگذار در روند تحولات شهری و نظام کنترل و هدایت توسعه شهری بوده است (اقتباس از برک­پور،1382: 74). شاید به دلیل اینکه در چند دهه اخیر، هدف و دغدغه مدیران و برنامه­ریزان شهری ایران صرفاً سالم نگاه داشتن محیط کالبدی شهر بوده و اصل مشارکت اجتماعی که در نهایت منجر به افزایش سرمایه­ی اجتماعی می­شود، گرد فراموشی به خود گرفته است. اندیشه و تلاش مدیران شهری بر مبنای فایق آمدن بر مشکلات و معضلات کالبدی و فیزیکی شهر تمرکز یافته است تا بتوانند آسایش و راحتی شهروندان را فراهم آورند اما با این همه گاهاً بعد اجتماعی ، نادیده گرفته شده است. پیامد چنین روندی، از هم گسیختگی روابط میان شهروندان و کارگزاران در سطوح خرد و کلان، کاهش تعلق خاطر به محله و در نهایت کاهش همبستگی­های اجتماعی ابتدا در سطح خرد و سپس در سطوح کلان خواهد بوده است.

بهره­گیری از مشارکت مردمی و اجتماع محور بجای مدیریت فن­سالارانه و آمرانه شهری از جمله ضروری­ترین تغییرات چند دهه اخیر است که می­بایست در سیستم مدیریت شهری جامعه ایران نیز شاهد آن باشیم؛ سیستمی که پایه­های آن در محلات مختلف شهر است نه صرفاً در دفاتر مدیران و کارشناسان.

در ادامه، تجربیات کشورهای مختلف از مشارکت­های شهروندان مبتنی بر توانمندسازی اجتماع محور مطرح و سپس به تجربه «سرای محله کیانشهر» واقع در ناحیه 3 منطقه 15 شهرداری تهران بعنوان یکی از ابزارهای توانمندسازی و ارتقاء سطح مشارکت مردمی، پرداخته می­شود.


 

1-5. تجارب کشورهای مختلف

 

·           السالوادور:

پروژه «همکاری جمعی کلیه خانوارهای منتفع شونده از طرح مسکن سازی برای کم درآمدها» در محلات سانتاآنا، سان میگوئل، سون سوناته و اوسولوتان.

هدف اصلی طراحان این پروژه این بود که با بهره گیری از خودیاری[11] و ایجاد روحیه تعاون و همیاری ذینفعان موفق به کاهش هزینه­های ساخت واحدهای مسکونی و تسهیلات زیر بنایی آنها شوند. بهره­گیری از پتانسیل مشارکت مردمی در این طرح سبب شد تا خانوارهای کم درآمد صاحبِ خانه شوند؛ چرا که هر خانوار می­توانست از نیروی کار خود به عنوان پیش قسط تهیه مسکن استفاده نماید. در آمارگیری­های به عمل آمده از ذینفعان این پروژه مشخص شد اگر همیاری آنان بعنوان پیش قسط محسوب نمی­شد حدود 75% از خانوارها بدلیل اینکه به منابع مالی دسترسی نداشتند، محروم از سرپناه محروم از سر پناه باقی می­ماندند.

 

·           کاستاریکا:

از جمله تجربیات قابل توجهی که با مشارکت مردمی به ویژه زنان برای تأمین مسکن به تحقق پیوست باید به مجتمع ساختمانی «گواراری» در حومه سان خوزه، پایتخت کاستاریکا اشاره کرد. این مجتمع رهاورد تجربه فوق­العاده­ای است که گروهی از زنان با شعار «خانه نه زاغه» آن را به سرانجام رساندند. در این طرح زنان با همکاری شایان توجهی تمام امور خانه سازی، اعم از سرپرستی گروه کارگران که کار تهیه مصالح را به عهده داشتند تا سازماندهی کمیته­هایی مانند بهداشت، مسائل قانونی، محیط زیست و  امور دیگری شامل نگهداری از کودکان، آماده کردن غذا و... را به شکل دسته جمعی به عهده گرفتند. نتیجه این طرح، احداث خانه­هایی به صورت 100واحدی، دارای ظاهر متنوع و منطبق با ویژگی­های محلی بود و حدود 30 هزار خانوار از پیامدهای زاغه نشینی نجات یافتند.

 

·           برزیل:

شهر «کوری­تی­با» در برزیل از نمونه­های بارز مدیریت اجتماع محور است. در این شهر به جای اینکه شهرداری­ها برای حل مسائل شهری با حکومت مرکزی تماس بگیرند و درگیر امور وقت گیر و هزینه­بردار شوند به شیوه­ی دیگری عمل می­کنند. طرح «بازیافت زباله»[12] در کوری­تی­با بیانگر اقدامات کم هزینه و مبتنی بر مشارکت مردمی برای بهبود محیط شهری است. در این راستا، شهرداری در مدارس و محلات، تلاشهایی را به منظور تشویق زنان خانه­دار به راه انداخت تا زباله آلی را از زباله غیرآلیِ بازیافتی جدا کنند. آنها می­توانستند از زباله آلی بعنوان کود استفاده کنند. شهرداری شهر کوری­تی­با با همکاری یک سازمان مردم نهاد به نام «موسسه همبستگی اجتماعی» توانست شمار زیادی از افراد بیکار را جهت جداسازی مواد بازیافتی (کاغذ، فلز، پلاستیک و شیشه و ...) به کار گیرد. در پرتو این اقدامات 70% شهروندان فرهنگ جداسازی زباله را از مبداء آموخته و آن را انجام می­دهند و صدها بیکار این شهر مبدل به کارگرانی مولد و دارای دستمزد شده­اند.

از دیگر اقدامات شهرداری این شهر برای بهبود محیط شهری، ساخت بیش از 16پارک در کنار معادن سنگ متروک در سراسر شهر است. یکی از آنها باغ گیاه شناسی است که تبدیل به یک کلاس درس در هوای آزاد شده است.

 

·           آلمان:

شهر کوچک وردن بورگ، نمونه خوبی در زمینه بهره گیری از مشارکت مردمی برای بهبود محیط شهری می باشد. شهرداری این شهر در کنار مردم شهر  توانسته است تا حد امکان از نیرو های طبیعی برای اموری که نیاز به انرژی دارند بهره گیرد.

با مشارکت مردمی شهرداری توانسته فضای سبز مناسبی را به شکلی گسترده در شهر فراهم کند. این اقدام سبب شده است تا کیفیت هوای شهر وردن بورگ  بهبود یابد. آگاهی و تعهد شهروندان این شهر به بهبود محیط شهری خود تا حدی است که 14 هزار نفر از ساکنان این شهر هرگز از وسایل و ظروف ساخته شده از ترکیبات شیمیایی سرطان زا استفاده نمی کنند و ظروف فلزی نازک و قابل بازیافت را به کار می برند.

 

·           هلند:

اجرای طرح «نگهبانان شهر» با برنامه ریزی شهرداری شهر آمستردام با هدف فعال کردن افراد بازنشسته و داوطلب جهت ارائه کمک و راهنمایی به شهروندان محله های مختلف در موارد زیر اجرا شده است:

-          اطلاع رسانی به شهروندان؛

-          جلوگیری از تخریب و ویرانی تأسیسات شهری؛

-          ارائه ی کمک به قربانیان حوادث و راهنمایی آن ها جهت مراجعه به مسئولین ذیربط؛

-          جلوگیری از وقوع جنایات کوچک در سطح محلات؛

-          انعکاس مشکلات و نظرات مردم به واحدها و سازمان های دولتی.

اقدامات شهرداری آمستردام، ضمن اینکه موجب تشویق افراد بازنشسته و سالمند به تجدید فعالیت و خروج از  انزوا گردید، تأثیر عمیقی نیز در توسعه ی توانایی های فردی سالخوردگان و همچنین افزایش روابط متقابل نهادی های دولتی و ساکنان محله ها و آگاهی از نظرات اداری و محلی داشت.

 

6.         سرای محله

سرای محله یکی از ابزارهای توانمندسازی و جلب مشارکت مردمی با تکیه بر رویکرد محله محور است.

با تشکیل سرای محله و شورا یاری­ها بستر مناسبی برای بسط،تقویت و نهادینه کردن مشارکت شهروندان در عرصه مسائل مختلف اجتماعی، فرهنگی،اقتصادی، عمرانی، خدماتی و رفاهی فراهم گردیده است. تشکیل شورایاری های محلات در 371 محله تهران گام بلندی جهتتوسعه محله­ای در این کلان‌شهر و نهادسازی و افزایش سطح تماس و مراودات میان مردم و نهادهای دولتی می باشد.

اداره مسائل مختلف کلان‌شهر تهران با 22 منطقه بزرگشهری، 130 ناحیه و 374 محله که در بیشتر اوقات مسائل محلات مختلف با یکدیگر متفاوت است، بدون مشارکت اثرگذار و سازمان یافته ساکنین محلات و  بدون حضور معنادار و پایدار شهروندان در تصمیم سازی، تصمیم گیری و بهرهگیری از تمامی ظرفیت‌های مادی و معنوی آنان امکان پذیر نیست. در این راستا یکی ازمأموریت‌های قانونی مهم سرای محله، جلب مشارکت شهروندان و فراهم کردن زمینه مداخله وحضور آگاهانه آنها در عرصه نیازسنجی، تصمیم سازی، برنامه ریزی، اجرا و نظارت برمسائل مختلف مدیریت شهری است.

از آثار مشارکت اجتماعی مردم، می توان گسترش تفکر محله گرایی، تحقق شعار محله محوری، تقویت هویت محله­ای، افزایش احساس تعلق به محله، افزایش وفاق و همبستگی اجتماعی در سطح محله، و در نهایت افزایش سرمایه اجتماعی در سطوح خرد، میانی و کلان، پاسخگویی شفاف مسئولین و گسترش فرآیند نظارت مردمی و حل بسیاری از مشکلات محلاتتوسط خود اهالی محل را نام برد.

در این بخش به بررسی فعالیت های سرای محله کیانشهر در ناحیه 3 منطقه 15 شهرداری تهران بعنوان مصداق عینی رویکرد محله محوری و نقش آن در رابطه با افزایش همبستگی اجتماعی پرداخته شده است.

اطلاعات این مرحله با مطالعات میدانی، روش مصاحبه عمیق و استفاده از آمار دبیرخانه سرای محله کیانشهر جمع آوری شده است.

 


 

7.         یافته ها

1-7. فرآیند شناخت از منطقه 15 شهرداری تهران

بررسی زمانی رشد منطقه نشان می دهد که گسترش بافت کالبدی منطقه 15 از حوالی سالهای 1340 شروع شده و به تدریج بر سرعت آن افزوده می شود در دوره بعد از انقلاب اسلامی نیز دچار دو مرحله از گسترش شتابان در سالهای اولیه بعد از انقلاب و رشد تحت کنترل بعد از سالهای1370 شده است. بدیهی است خصلت اصلی و پیوسته رشد و شکل گیری منطقه در تمام این سالها با موقعیت حاشیه ای  و دروازه­ای آن پیوند داشته است. تاجائیکه این امر درتعیین هویت وسیمای شهری منطقه نقش اصلی و قطعی پیدا کرده است.

هسته های اولیه رشد منطقه از میدان خراسان و محور شوش و دسترسی به شهر ری شکل گرفته است. به طوریکه مساحت بافت شهری شکل یافته تا سال 1327حدود 36/38 هکتار بوده است. در سال 1345 مساحت بافت شهری ساخته شده به حدود چهار درصد مساحت  کنونی منطقه می­رسد. بعد از سال 1353 افزایش ناگهانی قیمت نفت موجب رشد انفجاری و نا متعادل شهری در تهران می شود، از جمله در جنوب شرق تهران نیز با رشد چشمگیر شهرک های برنامه ریزی شده نظیر کیانشهر، مشیریه، پادگان­های قصر فیروزه و بخش هایی از مسعودیه می گردد. در اوایل انقلاب، مساحت بخشهای ساخته شده به حدود 1763 هکتار یا نزدیک به 50 درصد مساحت کنونی منطقه می رسد. بیشترین شتاب افزایش جمعیت منطقه مربوط به سال­های دهه 1350 و اوایل دهه 1360 می‌باشد. رشد محدوده منطقه 15 شهرداری تهران  طی چند دهه اخیر پیوسته جریان داشته است و در سالهای اخیر اکثر زمین­های خالی سطح منطقه توسط واحدهای مسکونی اشغال شده­اند.

نقشه شماره 3: گسترش کالبدی تاریخی منطقه 15 شهرداری

تصویر شماره 1: دروازه خراسان


ناحیه مورد مطالعه در این تحقیق، ناحیه 3 منطقه 15 می باشد که از شمال حواشی بزرگراه بعثت شروع می‌گردد و حواشی شرقی آن پارک آزادگان و حواشی غربی آن خیابان فدائیان اسلام را در بر گرفته است. حواشی جنوبی آن نیز در بزرگراه دولت آباد واقع گردیده است. این محدوده، از فضای سبز بیشتری نسبت به نواحی دیگر برخوردار می‌باشد که شامل پارک آبی آزادگان، توسکا و پارک امیر کبیر است. این ناحیه متشکل از 3 محله کیانشهر شمالی، کیانشهر جنوبی و بروجردی است.

 

 

جدول شماره 2: مشخصات کلی ناحیه 3

 

مساحت ناحیه (هکتار)

جمعیت ناحیه (نفر)

تعداد محلات

000/94

524/76

3

مأخذ: وب سایت شهرداری منطقه 15 شهرداری تهران :http://region15.tehran.ir

 

 

 

جدول شماره 2: مشخصات جمعیتی ناحیه 3 به تفکیک محلات

 

نام محله

تعداد  جمعیت کل

(نفر)

تعداد جمعیت زن

(نفر)

تعداد جمعیت مرد

(نفر)

کیانشهر شمالی

34084

16362

17722

کیانشهر جنوبی

22906

10882

12024

بروجردی

19534

9598

9936

منبع: معاونت امور اجتماعی فرهنگی منطقه 15 شهرداری تهران

 

 

نقشه شماره 3: ناحیه 3، منطقه 15 شهرداری تهران

 

2-7. سرای محله کیانشهر

 

در سال 1387 معاونت  امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه 15 یک بررسی در مورد مشارکتپذیری شهروندان (در حوزههای اجتماعی و فرهنگی) ساکن این منطقه انجام داده است که تا حدود زیادی میتواند گویای مهیا بودن یا نبودن بستر اجتماعی برای اجرای پروژه سرای محله باشد. بر اساس یافتههای این تحقیق، حدود 87 درصد از افراد مورد بررسی در حوزه «فعالیتهای خیریه و عامالمنفعه» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. حدود 63 درصد از افراد در حوزه «همکاری با همسایهها در فعالیتهای مربوط به محله» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. حدود 89 درصد از افراد در حوزه «همکاری با گروهها یا انجمنهای مدنی» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. حدود 94 درصد از افراد در حوزه «فعالیتهای صنفی (اتحادیهها و مجامع حرفهای)» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. در کل میتوان گفت که وضعیت مشارکت اجتماعی در منطقه 15 دارای وضعیت امیدوار کنندهای نیست. این امر در مورد مشارکتهای فرهنگی نیز صادق است. بر اساس یافتههای پژوهش مذکور، حدود 80 درصد از افراد مورد بررسی در حوزه «فعالیتهای فرهنگی و هنری جمعی» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. حدود 79 درصد از افراد در حوزه «فعالیتهای علمی (آموزشی و پژوهشی) جمعی» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. حدود 66 درصد از افراد در حوزه «فعالیتهای ورزش گروهی» دارای میزان مشارکت پایین و یا بسیار پایین بودهاند. در کل، شاخص مشارکت فرهنگی نیز دارای وضعیت مطلوبی نیست. نمودار زیر، مبین وضعیت موجود است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتایج این تحقیق حاکی از آن است که بیشترین میزان مشارکت اجتماعی متعلق به دانشجویان و کمترین میزان، متعلق به زنان خانهدار و افراد بیکار است. نکته دیگر اینکه افراد با وضعیت اقتصادی بالاتر، دارای میزان مشارکت اجتماعی و فرهنگی کمتری هستند. 

با در نظر گرفتن چنین وضعیتی از سطح مشارکت مردم در منطقه15، سرای محله می تواند راهکاری اجرایی و مفید برای افزایش سطح مشارکت باشد. در ذیل به معرفی و بررسی برنامه های یکی از فعال ترین سراهای محله در میان 8 ناحیه ی منطقه 15، یعنی سرای محله کیانشهر واقع در ناحیه 3 آورده     شده است.

  «مرکز خدمات علمی امیرکبیر» در سال 1376 زیر نظر معاونت اجتماعی شهرداری منطقه 15 تأسیس گردید و در آن زمان بدلیل تنوع فعالیت ها و نبود هیچ مرکز آموزشی _ فرهنگی با استقبال بی سابقه اهالی محله روبرو شد.

این مرکز در سال 1380 بعنوان سرای محله کیانشهر (اداره فرهنگی- اجتماعی ناحیه 3) تغییر نام یافت و  با رویکرد ناحیه محوری  به فعالیت خود ادامه می دهد.

سرای محله امیر کبیر دارای کتابخانه ای مشتمل بر 3500 جلد کتاب و حدود 300 عضو، آزمایشگاه فیزیک، زیست، شیمی و سالن آمفی تأتر با ظرفیت 250 نفر می باشد.

این مرکز در قالب سرفصل های سلامت، فرهنگ، آموزش، مشارکت های مردمی، ورزش، بانوان و رفاه اجتماعی در سطح محلات به ارائه برنامه ها و خدمات مبتنی بر مشارکت اهالی محل می پردازد.

یکی از طرح هایی که با مشارکت شورایاری ها در نشست های مشورتی صورت می گیرد طرح کارآفرینی زنان است.

از دیگر طرح های مشارکت محور این مرکز، طرح «شهر در دست بچه ها» بوده است که طی اجرای این طرح کودکان محلات ناحیه 3 با وظایف شهرداری و مدیریت شهری آشنا شدند و آن را تجربه کردند. در راستای این گونه طرح های مشارکتی، سرای محله کیانشهر دارای 2353 نفرشهردار خانواده، 669  نفر شهردار مدارس و 1468  نفر شهرساز جوان است.

برخی عناوین آموزشی که با هدف ارتقاء آموزش زنان درباره مسائل خود و خانواده در قالب کارگاه های آموزشی توسط این مرکز با مشارکت بین ارگان ها از قبیل بسیج محله، مدارس و خانوارهای ساکن در این محلات برگزار شده است عبارتند از:

-          نشست علمی تخصصی خانواده با محوریت PMS ، خشونت جنسی و خشونت خانگی             (با هدف آموزش و آگاهی مادران)؛

-          بهترین ها از دور ریختنی ها (با هدف آموزش استفاده بهینه)؛

-          توانمندسازی بانوان در قالب کارآفرینی (با هدف آموزش پس انداز و تشکیل گروه های مالی خرد با چشم انداز اشتغالزایی زنان)؛

-          نقش زنان در کاهش هزینه های خانوار (در راستای اصلاح الگوی مصرف در خانواده­ها)؛

-          دوره های مهارت آموزی کارآفرینی؛

-          تهیه بانک اطلاعاتی از ایده های شهروندان.

 

این مرکز از طریق پایگاه های بسیج، مدارس، NGOها، دانشکده فنی ولیعصر و شهروندان فعال و مطلع بنا به نوع برنامه به اطلاع رسانی در سطح محله می پردازد.

میزان مشارکت مردم محله در پیشبرد اهداف و برگزاری طرح های سرای محله کیانشهر در سطح خوب ارزیابی شده است.[13]

طبق مصاحبه های صورت گرفته با اهالی محلات، آنها سرای محله را به عنوان مرکزی جهت ایجاد اجتماعات محله ای آموزنده و پویا می شناسند، بیشترین برنامه هایی که از سوی این مرکز اجرا و در خاطر مردم مانده است، سامانه نشاط، کارگاه آموزشی توانمندسازی بانوان در قالب کارآفرینی و نشست علمی تخصصی خانواده با محوریت PMS، خشونت جنسی و خشونت خانگی بوده است.

از مشکلاتی که مسئولین سرای محله امیرکبیر برای پیشبرد اهداف مرکز با آن روبرو هستند، کمی تخصیص بودجه و نبود یک ضمانت اجرایی و رویکرد مهندسی اجرای طرح ها می باشد.

بسیاری از دوره های آموزشی یا طرح هایی که توسط این مرکز اجرا گردیده است و با استقبال مردم نیز روبرو شده است، به دلیل کوتاه مدتی و عدم استمرار، مبدل به فرصتی برای نهادینه شدن در اذهان و فرهنگ روزمره مردم نشده و بنابراین  نتایج کاربردی نیز نداشته است.

استمرار گردآوری ایده های شهروندان و آموزش فرهنگ شهروندی از جمله این طرح ها می باشند.

 

 

8.         نتایج

 

1)         به نظر می‌رسد رویکرد محله محور، با تغییر در نگرش مدیریتی در راستای تمرکز زدایی قدرت و ارتقای میزان مشارکت مردم در سطح محله، راهکاری برای برون رفت از چالش های موجود در مدیریت شهری می باشد.

2)         سرای محلهراهکاری برای افزایش جلب مشارکت های مردمی جهت سهیم شدن اهالی محلات در اتخاذ تصمیمات برای بهبود و ساماندهی محیط زندگی خود، می باشد.

3)         زمانی که مردم در برنامه ریزی، ایده پردازی و اجرای طرح ها مشارکت نمایند، حضور خود را در در طرح ها احساس می کنند، خود را متولی برگزاری و پیشرفت یک طرح دانسته[14]، این امر منجر به ارتقاء حس خودباوری و احساس مفید بودن برای محل سکونت می شود. بنابراین مردم، محله را از آن خود می دانند و  در نتیجه احساس تعلق به محله، شکل گیری هویت محله ای و افزایش مسئولیت اجتماعی افزایش خواهد یافت که در نهایت منجر به افزایش همبستگی اجتماعی می گردد.

4)         جامعه ای در سطح محله می تواند بستر مناسبی برای تمرین و آموزش عملی و کاربردی مفهوم مشارکت مردم محور باشد لذا می توان آن نتایج حاصل از این فرهنگ سازی را به سطوح میانی و کلان اجتماع تعمیم داد.

5)         پیشنهاد می­گردد، پژوهشگران و متولیان بحث های مدیریت شهری در خصوص تعیین راه های ایجاد ضمانت اجرایی جهت به ثمر نشستن طرح های محله محور و مشارکت مردمی و تبدیل حوزه ی نظری به حوزه های عملی بپردازند.

6)         پیشنهاد می­گردد آمارهای مستندی مانند سنجش میزان مشارکت­های مردمی در پروژه­های محلی و سنجش میزان نفوذ سرای محله در محلات تهیه گردد تا امکان ارزیابی صحیح و دقیقی از میزان مشارکت مردم مهیا گردد.


 

 

منابع:

1.            آرون، ریمون، «مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمه باقر پرهام، انتشارات کتاب‌های جیبی، تهران، 1354.

2.            اسلام زاده، وحید، «اندامهای یک ساخت اجتماعی»، 1387.

3.            پیران،پرویز، «از اسکان غیررسمی تا اسکان نایابی»، نشریه شهرسازی و معماری هفت شهر، شماره 23-24، 1387.

4.            برک­پور، ناصر، «گذار از حکومت شهری به حاکمیت شهری»، ماهنامه ی شهرداری ها، شماره 49، 1382.

5.            حبیب، فرح، «رویکرد پایداری در متن شهرسازی»، نشریه علوم تکنولوژی و محیط زیست، شماره 1، بهار 1386.

6.            ذکایی، سعید، «رابطه ی سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی در محلات شهری»، مجموعه مقالات اولین همایش توسعه ای، 1383.

7.            روستا، مجید، «توسعه اجتماع محور: ساز و کاری برای ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی»، نشریه شهرسازی و معماری هفت شهر، شماره 23-24، 1387.

8.            شیراسب، راحله، «خدمات شهری در گرو جلب مشارکت مردمی»، ماهنامه ی شهرداری ها، شماره 3، 1382.

9.            طرح راهبردی- ساختاری توسعه و عمران شهر تهران، سند اصلی مصوب طرح جامع شهر تهران، 1386.

10.         کاظمیان، غلام رضا، «نظام اسکان در حاشیه جنوبی شهر تهران...»، مجموعه مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیررسمی، 1382.

11.         مصاحبه عمیق،  سرای محله کیانشهر، کارشناس امور فرهنگی، سرکار خانم زندی، 22/9/89.

12.         مصاحبه عمیق، سرای محله کیانشهر، کارشناس جلب مشارکت های مردمی، سرکار خانم نورزاد،24/9/88 .

13.         مصاحبه عمیق، اهالی محله کیانشهر، 19/9/88 و 21/9/88.

14.         نصیری، معصومه، «بررسی نقش سازمان های غیردولتی در مشارکت اجتماعی ساکنان محلات شهری»، مجموعه مقالات اولین همایش توسعه ای، 1383.

15.         نوریان، فرشاد، «برنامه مداخله مردم محله در برنامه ریزی و طراحی شهری با بکارگیری IT»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 28، 1385.

 

16.     Challenges and Opportunities (2007) , World Bank.

17.     Hutching, K, (1999), Cosmopolitan Citizenship, McMillan.

18.     UN- HABITAT (2003), The challenge of slums, Global Report on

Human Settlements.

UN- HABITAT (2008), The State of  World



[1] در مطالعه حاضر مراد از اجتماعمحور بودن، سطح خرد اجتماع یعنی محله (neighbor hood) می­باشد.

[2]Sustainable development

[3]مساحت محدوده قانونی 25 ساله منطقه 5/28 کیلومتر مربع است که بر اساس آخرین مطالعات مشاور شهرسازی منطقه و تغییرات در نظر گرفته در محدوده قانونی منطقه، مساحت محدوده قانونی منطقه بیش از 35 کیلومتر مربع خواهد بود. بر اساس این تغییرات با احتساب محدوده‌ی قصر فیروزه 2، مساحت منطقه بالغ بر6/3543 هکتار می­شود.

[4]Community Base Organization

[5]. Stakeholders

[6]. Beneficiaries

[7] . دورکیم این نوع از همبستگی را همبستگی مکانیکی می­نامد.

[8] . دورکیم این نوع از همبستگی را همبستگی ارگانیکی می­نامد.

[9]Participation

[10]Empowerment

[11]Self Help

[12]The Waste-Recycling

[13] متاسفانه، آمار مستندی در سرای محله موجود نبوده و ارزیابی از میزان مشارکت مردم بصورت توصیفی عنوان شده است.

[14]در اصطلاح احساس مالکیت به طرح می گویند.

  نظرات ()
مطالب اخیر سازمان ومراکز فرهنگی اصول وفنون مذاکره انواع سیستم تفاوت‌ها و امتیازها ی نظارت همگانی در نظام مردم سالاری دینی(نمونه تحقیق دانشجوی اصول و مبانی سرپرستی و مدیریت مدیریت دانش ترویج عرفان درختی شنبه ۱ فروردین ۱۳٩٤ ارایه کار تحقیقی فصل چهارم
کلمات کلیدی وبلاگ مدیریت (٥) مشارکت (۳) سازمان (۳) ارزیابی (۳) قالیباف (۳) کارافرینی (۳) محله (۳) مدیریت مشارکتی (۳) اشکور (٢) رفتار سازمانی (٢) محله محوری[1]، همبستگی اجتماعی، خانه محله، مشارکت (٢) محله محوری[1]، همبستگ (٢) جیرکل (٢) مراکز فرهنگی (٢) رفتار شهروندی (٢) سرپرستی (٢) ارزشی (٢) روابط عمومی (٢) رمضانی (٢) مدیریت شهری (٢) اصول (٢) جامعه (٢) کابالا (٢) اسلام (٢) اقتصاد (٢) عرفان (٢) فرهنگ (٢) ارزش کارآفرینی در اسلام (٢) اقتصاد فرهنگ (٢) جراین فتنه (۱) گرمستان (۱) ساندیچ (۱) آب صلواتی (۱) اسلام ومدیریت مشارکتی (۱) مدرسه صالح (۱) اداره سازمان (۱) شخصیتهای کارکنان (۱) تفاوت کارکنان (۱) کسب تجربه با اشتباه در کار (۱) نطارت در اسلام (۱) ناظرین خدا (۱) اقتصاد محله (۱) فرهنگ محله (۱) تفاوت وامتیاز (۱) سیستم بسته (۱) درس سازمان (۱) دانش (۱) هاشمی (۱) ایران (۱) قند (۱) خانواده (۱) دانشگاه (۱) موسیقی (۱) باران (۱) مجلس (۱) تحقیق (۱) شورا (۱) درخت (۱) استقلال (۱) شعر (۱) موفقیت (۱) طبیعت (۱) شهر (۱) حزب (۱) مدیریت دانش (۱) پودمانی (۱) ضرب المثل (۱) شکار (۱) سیستم (۱) امام خامنه ای (۱) استراتژیک (۱) کارآفرینی (۱) بهار (۱) تهران (۱) مدیر (۱) همبستگی (۱) آفتاب (۱) حافظ (۱) نسل (۱) مولوی (۱) اشتباه (۱) مدرسه (۱) ارزش (۱) مذاکره (۱) فرهنگسرا (۱) مدارس (۱) بسیجی (۱) مولانا (۱) زمان (۱) نماز (۱) رمضان (۱) مازندران (۱) مدیریت زمان (۱) صهیونیزم (۱) دکل (۱) خلاق (۱) دعوا (۱) موفق (۱) برنج (۱) دیروز (۱) شهری (۱) فست فود (۱) دبستان (۱) سلمان هراتی (۱) جزوه (۱) تفریح (۱) کارکنان (۱) جامعه شناسی (۱) 5s (۱) سار (۱) دینی (۱) امر به معروف (۱) نهی از منکر (۱) مردم سالاری (۱) شهرداری تهران (۱) میر مسعود (۱) قاضی وپسرش (۱) ابوالفضل بیهقی (۱) بونصر (۱) زبان بیگانه (۱) جامعه شناسی شهری (۱) دامن حیا ی آفتاب (۱) جریان انحرافی (۱) شهرتهران (۱) تقدیر نامه (۱) اجتماع محلی (۱) دمینگ (۱) سواره (۱) ذهنی (۱) مدیریت مدرسه (۱) رقابت سالم (۱) تلفن همراه (۱) مبانی (۱) فن (۱) کسب وکار (۱) بلخی (۱) آب معدنی (۱) ایده پردازی (۱) دلربا (۱) حقوقی (۱) جلال الدین (۱) حیات طیبه (۱) براده (۱) مربیان دینی (۱) لوح (۱) درختی (۱) سوزش (۱) بازرس (۱) ریاست جمهوری (۱) مدیریت عمومی (۱) خویشتن محوری (۱) اصول اولیه (۱) اولویت بندی کارها (۱) ترانه اشکوری (۱) شور ایاری (۱) 18را ه (۱) کسب سود (۱) منطقه 15 (۱) مدیریت محله (۱) مروم مدار (۱) با هوشی زنان (۱) زمان تحویل پروژه (۱) محله های شهری (۱) چیستی محله (۱) نهاد محله (۱) پیشروان محلی (۱) پدر مدیریت (۱) هاپیر استار (۱) شهررداری تهران (۱) دراز مالگه (۱) افراد سازمان (۱) نظافت سازمانی (۱) ایده ی جدید (۱) سیستم باز (۱) مدیریت مشارکتی در اسلام (۱) اجتماعی وفرهنگی شهرداری تهران (۱) سی پشت (۱) گلیه وا (۱) بوی شکلات (۱) نظارت همگانی (۱) مشارکت مذهبی (۱) باورهای دینی (۱) راهبرد دینی (۱) پیاده (۱) راهبرد (۱) 5سین (۱) استبدادی (۱) مسعودیه (۱) دم خروس (۱) نیازمندان (۱) 110 (۱)
دوستان من   پرتال زیگور طراح قالب