bahserooz
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ bahserooz
آرشیو وبلاگ
      بحث روز (مباحث مدیریتی - انگیزش کارکنان -کارمند محوری وانسان محوری در سازمان -مشاوره کسب وکار - خانواده موفق وفرزندان موفق)
کوتاه ومفید از جامعه شناسی شهری نویسنده: bahserooz - یکشنبه ۱٤ فروردین ۱۳٩٠

جامعه شناسی شهری

مقدمه

تعریف جامعه شناسی

موضوع جامعه شناسی شهری

تعریف شهر و اختصاصات آن

جمعیت شهری

پیدایش شهر ها و رشد جمعیت شهر نشینی:

سابقه شهر نشینی در جهان

رشد جمعیت و شهر نشینی در عصر جدید

گرایش به سوی شهر ها و اثرات اجتماعی آن

توسعه شهر نشینی و تمرکز شهری در جهان

مبنای نظری جامعه شناسی شهری

تعریف شهربه مثابه یک نماد اقتصادی

عوامل فرهنگی اجتماعی

شهر آرمانی یا اتوپیا

نظریه ای تاریخی و تکاملی

نظریه عمومی  شناختی شهر ابن خلدون

توسعه شهر ها در عصر اسلامی

منابع و ماخذ

مقدمه

حقیقت این است که مشاهده واقعیت اجتماعی بدون داشتن کمترین تئوری یا نظریه قبل امکا پذیر نیست . انسان بدون فکر قبلی به مشاهده رویداد و امور اجتماعی می پردازد . افکار قبلی یا افکار و فرضیاتی اند که از فهم عام بر   می آید یعنی از همگان ساخته است . و یا فرضیاتی هستند که نتیجه دیگر برسی های جامعه شناسی اند.جامعه شناسی نیز برای بررسی موضوع خودش فرضیه ها و نظریه ها دارد.

توسعه سریع جامع صنعتی مستلز م تحرک  عظیم جغرافیایی و اجتماعی افراد انسانی است مثلا برای تاسیس کارخانه ای  در فلان نقطه که مفید و سود اور است باید تکنسین هاو نیروی انسانی مورد نیاز را به سرعت به حرکت در اورد . توسعه اقتصادی جامعه صنعتی به توسعه شهر ها منجر شد و آشنایی روابط اجتماعی ساکنان شهر ها و مراوات اجتماعی آنان دربعد روانی وسکونتگاهی دربعد فیزیکی ضرورت توجه به موضوع شهر و صنعت و انسان دو چندان کرد و اینگونه بود که جامعه شناسی در بعد روستایی و سکونتگاهی در بعد فیزیکی ضرورت توجه جامعه شناسان شهری به موضوع شهر ،صفت و انسان دو چندان کرد و اینگونه بود که جامعه شناسی شهری در دنیای معاصر  مورد توجه صنعتگران ، سیاستمداران ، شهر سازان و .... قرار گرفت .

 

1-                تعریف جامعه شناسی

جامعه شناسی ، مطالعه علمی واقعیتهای اجتماعی ، یعنی  پدیده های اصیلی است که نتیجه زندگی و کنش و واکنش های گروه های اجتماعی است .

جنبه های واقعیتهای اجتماعی:

الف: جنبه امنیت شناسی

ب:جنبه سازمانی : وظایف مربوط بهساخت جامعه بمانند روابط اجتماعی ، خانواده – واقعیتهای مربوط به وظایف و کارکرد نهاد های اجتماعی

چ: فرهنگی و روانی : واقعیتهای اجتماعی که تحت عنوان طرز فکر به روحیه گروهی وسنن ومعارف جمعی و ایده آل های گروهی ذکرمی شود، مجموعه ایست از طرز رفتار ، پندار ، احساسات و امثال آن. کم و بیش اعضای یک گروه معین مشترک  و به اعضای جدید جامعه قابل انتقال است و به خودی خود به افراد جامعه تحمیل می شود.مانند آداب و رسوم ، قوانین ، زبان ، قواعد اخلاقی مورد قبول و ...

2-                جامعه شناسی شهری چیست؟

برای اینکه تعریف روشنتری  از ماهیت و دامنه جامعه شناسی شهریبه دست دهیم  می توانیم بگوئیم که تجزیه و تحلیل  شهر به عنوان یک واقعیت اجتماعی موضوع جامعه شناسی شهری است بنابراین جامعه شناسی شهری کلیه مسایل اجتماعی شهرنشینی رادر بر خواهد گرفت. یکی از واقعیت های سیاسی را بطه ریخت جامعه با سایر واقعیتهای اجتماعی است .

موضوع جامعه شناسی شهری

    تجزیه شهر به عنوان یک واقعیت اجتماعی موضوع جامعه شناسی شهری است.

 

3-                شهر چیست؟

همگان معتقدند که شهر را نمی توان در مجموع ساختار نهاد و تاسیسات آن خلاصه  کرد بلکه آنچه مهم است تجمع دائمی انبوه عظیمی از انسانها در فضای معینی  است که به صورت یک مرکز اجتماعی بسیار پیچیده در آمده است. لذا می توان شهر را به صورتهای زیر تعریف کرد

الف) از جنبه مادی خارجی:

شهر بدوا انبوهی از افراد انسانی و فضایی را که در آن سکونت دارند شامل می شود . در اینجا نظم جاری مربوط مسایل زیر در خور توجه است . جمعیت شهری از نظر مقدار ، تراکم ، ترکیب و ساختمان و تحول و طرز  پراکندگی و قرار گرفتن جمعیت در فضای شهر و اصول تمایز بین قسمتهای مختلف فضای شهر و تاثیرات ان بر زندگی اجتماعی افرادو گروههایی که در آن زندگی می کنند .

ب) از جهت دیگر شهر عبارت از یک سازمان اجتماعی پیچیده است  یعنی شهر تنها از تجمع افراد تشکیل نمی شود بلکه مجتمل بر گروههای مختلفی مانند خانواده ، طبقات اجتماعی ، کارگاهها و کارخانه ها ، گروهها وانجمن های مختلف و غیره است.

می توان جستجو کرد که این گروهها به دلیل زندگیشهری چه جنبه هاوصور    ویژه ای به خود می گیرند  در مقایسه با محیط روستایی چه خصوصیاتی پیدا می کنند ( مثلا آیا همبستگی فامیلی در شهر هاکم می شود یا نه؟) و تا چه حدودی این تنوع گروهها ، خود براساس تمایز به  وظایف روستا استوار است . وظایف وفعالیتهای شهری اولا متنوع است وثانیا تا اندازه ای از یکدیگر متمایز می باشند .مانند وظایف اداری ، سیاسی ، اقتصادی ، نظامی –دانشگاهی و مذهبی و تفریحی شهر ها ، ثالثا  غالب اوقات برخی از وظایف در شهر نسبت به سایر وظایف ازاهمیت بیشتری برخوردار است . در این زمینه می توان برخی پدیده ها ی اجتماعی مانند افزایش تحرک اجتماعی (یعنی  امکانات کافی برای اینکه افراد درنظام اجتماعی پایگاه خودرا به سهولت  تغییر دهند.)

ج) واقعیتهای اجتماعی فوق الذکر ، بدون شک نتایج مهمی برای پدیده ها ی فرهنگی و اندیشه گروهی به همراه دارد. به طوری که می توان سخن از یک نوع ، روحیه شهری یا فرهنگ شهر نشینی به بیان آورد که با خصوصیات اجتماعات غیر مشابه فرق دارد . به عبارت دیگر سبک زندگی و شیوه فکر کردن و بروز احتیاجات و عواطف که بر حسب جوامع و مناطق مختلفی که شهر جزئی از آن است متفاوت و بر حسب تاریخ وخصوصیات شهر ها متغییر است .

مثلا استقلال افراد در مقابل سنین و اداب در شهر ها افزایش می یابد وپذیرش افکار جدید ، مد پرستی ، خلاقیت ونو آوری وتسامح فزونی می گیرد. در مقابل به علت سست شدن سنتها و قواعد رفتارآبا واجدادی  و فرد گرایی . زندگی در شهر ها( بر خلاف زندگی روستایی) بسیار شکل میگردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

د) شهر یک واحد مستقل و مجزا از جامعه نیست . شهردار منطقه ایی که در آن واقع شده است ارتباط دارد . شهربا کل جامعه و اجتماع پیوند و همبستگی دارد.

بنابراین نتیجه می گیریم :

- جامعه شناسی زبان مشترکی است که می تواند شهرسازان، معماران ، مهندسان تاسیسات شهری و... را به یکدیگرپیوند دهد.

- شرایط اجتماعی به روابط افراد و افراد از مباحث جامعه شناسی شهری است .

- شهرتجمع دائمی انبوه عظیمی ازانسانها در فضایی معین است که به صورت یک مرکز زندگی اجتماعی بسیار پیچیده در آمده است .

جمعیت شهری :

هالبواکس.درکتاب"ریخت شناسی شهری " اجتماعی نشان داده است که در فیزیولوژی اجتماعی لازم است . عمل خاصی را به وقایع جمعیتی اختصاص دهیم. مسلماً منظور او همان جمعیت شناسی شهری است لیکن در نظرجامعه شناسان این پدیده دائمی معنای  خاصی است .

 الف) شهر یک مجتمع دائمی است .حجم انبوه جمعیت در حال کاهش و افزایش است . جمعیت آهسته تجدید حیات می یابد .

ب) ویژگی جمعیت شهری :

نخست اینکه حجم جمعیت بسیار متغیر است . چنانکه دردانمارک هر عملی که بیش از 250نفر جمعیت داشته باشد شهر می نامند. در اروپا غربی در غالب کشورهای صنعتی 250   نفر حداقل  جمعیت یک شهر است . ودرکشور  کره 40 هزار نفر .دودیگر اینکه   تراکم جمعیت( تعداد نفر درهر هکتار) همواره بسیارمهم شمرده شده است.( تراکم جمعیت شهر نشین بیش از 1000 نفر در هکتار تغییر می کند.)

پیرژرژ معتقد است که برای مشخص ساختن شهر از روستا ، بایستس ملاکهای پیچیده تری  را در نظر گرفت

مانندنسبت جمعیت فعال در بخشهای مختلف فعالیت و مخصوصا نسبت جمعیتی که در بخش کشاورزی فعالیت وامرار معاش  می کند ( در اروپا این نسبت 20 تا 25در صد ودر  آسیا  تا 60 درصد می رسد )و نسبت جمعیتی که در فعالیتهای صنعتی  کار می کنند در شهر ها 20 تا 50 در صد را شامل می شود.

ملاکهای تشخیص شناسایی شهر:

1-                ملاک جمعیت : طبق این ملاک حداقل جمعیت یک شهر در ایران 5000 نفر ، در آمریکای شمالی و مکزیک 2500 نفر در ایرلند 1500 نفر در دانمارک 250 نفر در اروپای غربی تا چند هزار نفرو در اسیای جنوب شرقی تا 40000 نفر معین شده است

2-                سیماو ظاهر شهر : یعنی نقشه ، نما ، شکل ساختمان ها و خیابان .بدین معنا که شهر بر خلاف روستا دارای نقشه منظمی بوده و دارای ساختمان های بزرگ و مجلل و خیابان ها وراههای  وسیع است.

3-                تراکم جمعیت : یعنی تعداد جمعیت در هر هکتار یا کیلو متر مربع است که تاثیر مهم آن در ارتباط نزدیک ترین سازمانهای موجود در شهر ، صرفه جویی در تاسیسات شهری و اقتصادی وگرانی زمین است.

4-                وجود سازمان های اداری سیاسی و خدماتی است . بخصوص شهر ها از زمان های قدیم مرکز اداری و حکومتی بوده اند

5-                ملاک طرز زندگی رفتار روحیه مردم است . مثلا شخصیت و استقلال مردمی در شهر بیشتر رشد می کند

6-                نوع فعالیت اقتصادی است . بر حسب این ملاک شهر جایی است که اکثریت جمعیت آن به فعالیتهایی غیر کشاورزی می پردازند.

در برخی از کشورها از جمله هندوستان ملاک های زیر را برای شناسایی شهر به کار می برند .

1-شهر محلی است که دارای شهر داری و انجمن شهر است.

2- شهر جایی است که از 5000 نفر جمعیت داشته باشد

3- تراکم جمعیت ( هزار نفر در یک مایل مربع)

پیدایش شهر ها :

شهر نشینی در جهان خصوصا در مشرق زمین سابقه ای کهن  دارد.اولین شهر ها در مناطقی مانند  بین النهرین و در ه سند دره و رود نیل  ، سواحل رود زرد ، دره مکزیک و در سواحل و نقاط مرتفع پرو شکل گرفته است . نخستین تمدن ها در بین النهرین ، مصر و هند شکل گرفته و تمدن مغرب زمیناز سه تمدن نخست تاثیر  گرفته است.

رشد تمدن با توسعه زندگی شهری قرین بوده است ( تمدن از کلمه مدینه به معنی شهر گرفته است )به طور کلی پیدایش جوامع  شهر نشین را در تاریخ به عصر انقلاب نئولیستیک  یعنی عصری که انسان از مرحله شکار و گرداوری خوراک به عصر بهره برداری اززمین قدم نهاد . منابع معیشتی  خود را بر اقتصاد یکجا نشینی و گسترش دهات در بین النهرین مصر و هند بنا نهاد منسوب می کنند.

گرایش به شهر و اثرات اجتماعی آن :

در این میان گرایش به  سوی شهر های بزرگ و  توسعه شهر نشینی و مهاجرت روستاییان و سکونت نامناسب در حواشی اطراف شهر و محلات خاصی ، محیطهای ناسالمی را توسعه     می دهد که احیانا آسیب های اجتماعی را در همه نقاط شهری اعم از مرکز و پیرامون ان        می پروراند .این پدیده در شهر های بزرگ کشور های مختلف اسیا ،آفریقا ، آمریکا به وضوح مشهود است. و زندگی روستائیان فقر زده در محیط ناسالم پیرامون شهر های بزرگ گسترش پیدا می کند و همراه با آن ناهماهنگی های فرهنگی و تفاوت در شیوه زندگی روستائیان شهر نشین و گمگشتگی و تغییر هویت در محیط های نا مانوس شهری و نهایتا توسعه خلافکاریها و بزهکاریها در شهر ها رشد پیدا می کند.

در چنین محیط هایی با توجه به محدود بودن ظرفیت امکانات و نهادها و سازمانها ی موجود میزان کنترل اجتماعی کاهش می یابد و در نتیجه بی نظمی و اختلافات  مختلف و قانون  شکنی و بی توجهی به ضوابط و در نهایت نا هنجاریهای اجتماعی روز به روز توسعه بیشتری پیدا    می کند .

در همه شهر های بزرگ حاشیه نشینی یکی ازصور  سکونت است که به دنبال خودجرم زائی  را در جامعه افزایش می دهد . مطالعات و تحقیقات جامعه شناسی نشان دا ده است که زندگی حاشیه نشینی با افزایش جرم زدایی رابطه مستقیم ونزدیکی  دارد . همچنین از بعد اقتصادی افزایش مهاجرین غیر متخصص موجب پیدایش بیکاری  پنهان و توسعه غالباغیر ضروری  بخش خدمات می شود.

 

توسعه شهر نشینی:

منظور از توسعه شهر نشینی ، رشد جمعیت شهر ها در یک منطقه یا کشور است و این پدیده یسیار قدیمی است لیکن توسعه شهر نشینی عصر جدید ، تا قرن نوزدهم سابقه نداشته است.

وجود شهر های بزرگ از چند هزار سال بیش ازقبل از میلاد تائید  شده است. برخی از عوامل موثر در پیدایش شهر ها در این دوره عبارتند از : وجود جمعیت زائد روستایی و تسهیلات رفت و آمد ، توسعه تخصص ها  که اجازه داده است. بین شهر و روستا جریان مبادله بوجود آید .    شهر ها ابتدا در دشتهای پر حاصل یا دره های پر آب و سپس در تقاطع راهها و مراکز ارتباطی و نقاطسوق الجیشی و نقاط مجاور سنگهای معدنی توسعه یافته اند.

      توسعه سهم شهر نشینی در اروپا جریان انقلاب صنعتی قرن هجدهم و نوزدهم همراه و همگام  بوده است. در حقیقت انقلاب کشاورزی در قرن هجدهم و تمرکز کار گران در اطراف کار خانه ها و مراکز صنعتی و بهتر شدن  و سایل رفت و آمد و ارتباطات از شرایط عمده          شهر نشینی محسوب می شوند .

کلان شهر ها:

مسئله کلان  شهر ها که گاه آن را "شهر شهر ها" نامیده اند  وحتی از " ما در شهر ها "     عظیم تر و وسیع تر است  بر زندگی شهری در کشور های صنعتی سایه افکنده است هر چند این لغت ریشه کلاسیک داردکه در آثار فلاسفه شهرهای "پله دوپنر" ارائه شده است و دولت          شهر های عظیم وخاصی  است اما واژه مگاپولیس " شهر های غول آسا " برای نخستین بار در عصر جدید به منطقه شهر نشینی کرانه در یای شمال شرقی ایالات متحده امریکا اطلاق شد که کم و بیش زنجیره ای از نواحی شهر نشینی در بر گیرنده 450 مایل از شمال بوستن تا نزدیک واششنگتن دی سی  است . در این مجموعه شهری جمعیتی نزدیک به 40 میلیون نفر در تراکمی نزدیک به 700 نفردر هر مایل مربع زندگی می کنند.

مبانی نظری جامعه شناسی شهری

صاحب نظران بزرگ اجتماعی –فلاسفه و جامعه شناسان و شهر شناسان و شهر سازان، شهر و نظام شهر نشینی را از دیدگاهای خاص خود مورد بررسی   قرار داده اند.

1-شهر آرمانی یااتوپیا( مدینه فاضله )

در تاریخ افکار و عقاید اجتماعی نظریهآرمان شهر جای به خصوصی بر خود اختصاص  داده است . این نظریه که به "مدینه فاضله "یااوتوپیا  نیز شهرت یافته است مبتنی بر تصور خوشبینانه نسبت به امکانات   ایجاد شهر هایی است که از هر جهت نظام یافته و زیر نظارت دقیق یا سازمانهای دینی  و حقوقی قرار داشته باشد یا بوسیله فلاسفه حکما یا ایدئولوگها اداره شود.

نظام مدینه فاضله افلاطون که بیشتر هدفش اشاره به دولت شهر های یونان قدیم است مبتنی بر محدودیت تعداد جمعیت شهر 5040 نفر منطقه بندی بر حسب طبقات اجتماعی که سلسله مراتب معینی  دارند.

ارسطو نیز پاره ای از نظرات افلاطون را تائید می کند. خود در اصول حکومت آتن وسایرآثارش  منوگرافی  400 شهر از شهر های یونان تهیه  کرده است.

ارسطو و افلاطون آگاهانه بر علیه تحرکهای جمعیتی و اقتصادی زیاد طلبانه عصر خود واکنش نشان داده اند . این نظریه محافظکارانه   بود که می گوید جمعیت شهر باید ثابت باشد و به طبقات مسدود طبقه بندی شود.

 

نظریه های تاریخی و تکاملی شهر

یکی ازمشهورترین صاحب نظرانی که نظریه تاریخی شهر راارایه  داده است"فوستل دوکولانژ"مورخ ودانشمند شهیرفرانسوی است که کتاب " شهرباستان" رانوشته است اوپیشگام  نظریه تاریخی شهر محسوب می شود.به نظر اوهسته اصلی اجتماع بیش ازشهرنشینی ،خانواده بود نقطه تمرکزوتجمع خودرا  در قلب نهاد دینی خودو ستایش پدر به عنوان کشیش می یافت .واتحاد   چند خانواده  قلب یا رسته فراتری را تشکیل می داد به عنوان قبیله .چند قبیله نیزمشروط به اینکه دین هریک محترم شمرده شودبا هم متحد می شوند .روزی که چنین اتحادی صورت گرفت شهر بوجود آمد .

نقطه تعیین کننده در پیدایش شهرها اتحاددینی و استقرار قلب و مرکز شهربود . در واقع شهر باستانی نوع اجتماعی دینی بود.

کلوتس (GIOTz (-آنتونی گیدنز –ابن خلدون هرکدام نظریاتی در باب نظریه های تاریخی وتکاملی شهر ارایه کرده اند.اماهمه بیان کرده اند که بادیه نشینی تقدم بر ایجاد شهرها و شهرستانهاست  و بادیه نشینی اصل وگاهواره تمدن است

شهراز نظرماین ((muine))یک ساختارقانونی است که بیشتر مبتنی برتمامیت ارضی  وقرار داداست تا خانواده و خویشاوندی.

 

شهربه مثابه یک نماد اقتصادی

این تعریف از سوی مارکس ونیزتوسط پیرن "pirenn"وعده ای دیگرصورت گرفت نامبرده درکتاب" شهرهای قرون وسطی" خود می گوید: دو خصلت ویژه درتشکیل یک شهر لازم می آید .جمعیت طبقه متوسط و یک سازمان اجتماعی . از این نظر شهر یک پناهگاه و حصار بود .جایی که افراد درمواقع خطر به ان پناه می بردند.

ازنظر پیرین ..شهر اجتماع بازرگانان است ماکس وبر نیزیکبارشهر را از لحاظ اقتصادی تعریف کرده آن رامکان یا زیستگاه ساکنان می داند  که در درجه اول از راه بازرگانی و نه کشاورزی زندگی می کنند .

 

نظریه روانشناختی شهرابن خندون

ابن خلدوندر تقابل  بادیه نشین و حضارت صرف نظر  از دیدگاه تاریخی خود بر ویژگیهای روان شناختی بادیه نشینان و شهر نشینان تاکید می ورزد. و این ویژگی ها را عمده ترین وجود ممیزه این دو نوع اجتماع می دانند . از دیدگاه ابن خندون شهر نشینی پایان اجتماع و عمران است و سرانجام آن فسادوسنتهای بد ودوری از نیکیهاست . علاوه بر ابن خلدون جامعه شناسان دیگری دو مرحله بادیه نشین با خصایل مثبت وطبیعی وشهرنشینی با خصایل منفی ونامطلوب را به صورت نظریه دووجهی ویا سه وجهی طبقه بندی می کنند

به هر حال اجتماع زندگی ماقبل صنعتی وجامعه را حیات صنعتی وشهر نشینی  دانست .

 

توسعه شهر در عصر اسلامی

شهر های ایرانی عصر ساسانیان غالبا با شهر های ایرانی دوره اسلامی بسیار نزدیکند.در این شهرها قلاع   مستحکم ( کهندژ)با باروهای بلند بخش نظارت شهر را تشکیل می داد قسمت اساس شهر در شهرستان بود که در کنار کهندژ قرار داشت .   بازار ها در درون دیوار ها ی شهرستان ها و گاهی در بیرون آن بود .کشتزار ها در حاشیه شهر جای داشت . در بازار ها و محله ها ی شهروروستاهای پیرامون شهر- طبقه خراجگزار ، سپس بازرگانان .... پیشه وران و.... کار می کردند.افراد در هر حرفه یا صنعت  در یک محله یا راسته می زیستند  . در دوران اسلامی وضع سیاسی ،اداری ، نظامی و اقتصادی شهر کم و بیش پابرجاماند. به علاوه سازمانهای دینی در تشکیلات شهر اهمیت  زیادی پیدا کردند . و مسجد جامع ( مسجد آدینه )ازعناصر اصلی  شهر اسلامی شد . مهمترین عامل رشد شهر نشینی در دوره اسلامی گسترش بازار های داخلی و توسعه بازرگانی و داد و ستد بین المللی بود . در قرن چهارم بزرگترین شهر های ایران صدها کرور  جمعیت داشتند  از شهر های اروپا در قرون وسطیمهمتر وپیشتاز تر بودند. نیشابور ،‌ری ، اصفهان ، شیراز ، از نظر جمعیت بزرگترین و به لحاظ اقتصادی مهمترین شهر های ایران اسلامی بودند .هرات –بلغ –استخر –فسا و ...... به لحاظ بازرگانی اهمیت داشتند .

 

نتیجه گیری :

در عمل امروزه شهر سازان ، معماران ، مهندسان تاسیسات شهری و حتی سیاستمداران و صنعتگران بیش از پیش به میزان  قابل توجهیاز ره آورد جامعه شناسی شهری استفاده می کنند . جامعه شناسی شهری زبان مشترکی است که آنها را به یکدیگر پیوند می دهد. تا بدرستی نظرات یکدیگر را درک کنند و در بهبود زندگی اجتماع شهر نشینی از آن استفاده کنند.

 

منابع

-مبانی جامعه شناسی ، ترجمه پرهام .باقر .انتشارات سیمرغ . تهران 1354

-جامعه شناسی شهری ، ..توسلی .غلامعباس ، انتشارات دانشگاه پیام نور تهران 1388 (چاپ ششم )

- تاریخ شهر و شهر نشینی در ایران .سلطانزاده ،حسین . ، تهران ،انتشارات امیر کبیر 1367

- جغرافیای جمعیت .فرید ، ید الله . ، انتشارات دانشگاه تبریز –1346

مقدمه ای بر جامعه شناسی شهری.ادیبی .حسین .تهران . انتشارات شبگیر ،1355

  نظرات ()
مطالب اخیر تعریف لغوی مشارکت مشارکت اجتماعی روش های تغییر و اصلاح رفتار تهیه وتنظیم :نورالدین رمضانی روشهای اصلاح تغییر رفتارکودکان سازمان ومراکز فرهنگی اصول وفنون مذاکره انواع سیستم تفاوت‌ها و امتیازها ی نظارت همگانی در نظام مردم سالاری دینی(نمونه تحقیق دانشجوی اصول و مبانی سرپرستی و مدیریت مدیریت دانش
کلمات کلیدی وبلاگ مدیریت (٥) مشارکت (۳) سازمان (۳) ارزیابی (۳) قالیباف (۳) کارافرینی (۳) محله (۳) مدیریت مشارکتی (۳) اشکور (٢) محله محوری[1]، همبستگی اجتماعی، خانه محله، مشارکت (٢) رفتار سازمانی (٢) تغییررفتار (٢) سرپرستی (٢) ارزشی (٢) روابط عمومی (٢) رمضانی (٢) مدیریت شهری (٢) اصول (٢) جامعه (٢) کابالا (٢) اسلام (٢) اقتصاد (٢) عرفان (٢) فرهنگ (٢) ارزش کارآفرینی در اسلام (٢) محله محوری[1]، همبستگ (٢) جیرکل (٢) اقتصاد فرهنگ (٢) مراکز فرهنگی (٢) رفتار شهروندی (٢) خویشتن محوری (۱) اصول اولیه (۱) اولویت بندی کارها (۱) ترانه اشکوری (۱) جراین فتنه (۱) گرمستان (۱) ساندیچ (۱) آب صلواتی (۱) سی پشت (۱) گلیه وا (۱) بوی شکلات (۱) اسلام ومدیریت مشارکتی (۱) مدرسه صالح (۱) اداره سازمان (۱) شخصیتهای کارکنان (۱) تفاوت کارکنان (۱) کسب تجربه با اشتباه در کار (۱) نطارت در اسلام (۱) ناظرین خدا (۱) اقتصاد محله (۱) فرهنگ محله (۱) تفاوت وامتیاز (۱) سیستم بسته (۱) درس سازمان (۱) اصلاح رفتار کودکان (۱) نقش فردی کودک (۱) شاخض مشارکت اجتماعی (۱) عملکردمشارکت (۱) لغوی مشارکت (۱) دانش (۱) هاشمی (۱) ایران (۱) قند (۱) خانواده (۱) دانشگاه (۱) موسیقی (۱) باران (۱) مجلس (۱) تحقیق (۱) شورا (۱) درخت (۱) استقلال (۱) شعر (۱) موفقیت (۱) طبیعت (۱) شهر (۱) حزب (۱) مدیریت دانش (۱) تعریف (۱) پودمانی (۱) ضرب المثل (۱) شکار (۱) سیستم (۱) امام خامنه ای (۱) استراتژیک (۱) کودکان (۱) کارآفرینی (۱) بهار (۱) تهران (۱) مدیر (۱) همبستگی (۱) آفتاب (۱) حافظ (۱) نسل (۱) مولوی (۱) اشتباه (۱) مدرسه (۱) ارزش (۱) مذاکره (۱) فرهنگسرا (۱) مدارس (۱) بسیجی (۱) الگو (۱) مولانا (۱) زمان (۱) نماز (۱) رمضان (۱) مازندران (۱) مدیریت زمان (۱) صهیونیزم (۱) دکل (۱) خلاق (۱) دعوا (۱) موفق (۱) برنج (۱) دیروز (۱) شهری (۱) فست فود (۱) دبستان (۱) سلمان هراتی (۱) جزوه (۱) تفریح (۱) کارکنان (۱) جامعه شناسی (۱) 5s (۱) سار (۱) دینی (۱) امر به معروف (۱) نهی از منکر (۱) مردم سالاری (۱) شهرداری تهران (۱) میر مسعود (۱) قاضی وپسرش (۱) ابوالفضل بیهقی (۱) بونصر (۱) زبان بیگانه (۱) جامعه شناسی شهری (۱) دامن حیا ی آفتاب (۱) جریان انحرافی (۱) شهرتهران (۱) تقدیر نامه (۱) اجتماع محلی (۱) دمینگ (۱) سواره (۱) ذهنی (۱) مدیریت مدرسه (۱) رقابت سالم (۱) تلفن همراه (۱) مبانی (۱) فن (۱) کسب وکار (۱) هدایت تحصیلی (۱) بلخی (۱) آب معدنی (۱) ایده پردازی (۱) دلربا (۱) حقوقی (۱) جلال الدین (۱) حیات طیبه (۱) براده (۱) مربیان دینی (۱) لوح (۱) درختی (۱) سوزش (۱) بازرس (۱) ریاست جمهوری (۱) مدیریت عمومی (۱) شور ایاری (۱) 18را ه (۱) کسب سود (۱) منطقه 15 (۱) مدیریت محله (۱) مروم مدار (۱) با هوشی زنان (۱) زمان تحویل پروژه (۱) محله های شهری (۱) چیستی محله (۱) نهاد محله (۱) پیشروان محلی (۱) پدر مدیریت (۱) هاپیر استار (۱) شهررداری تهران (۱) دراز مالگه (۱) افراد سازمان (۱) نظافت سازمانی (۱) ایده ی جدید (۱) سیستم باز (۱) مدیریت مشارکتی در اسلام (۱) اجتماعی وفرهنگی شهرداری تهران (۱) مشارکت اجتماعی (۱) پیاده (۱) راهبرد (۱) 5سین (۱) استبدادی (۱) روشها (۱) مسعودیه (۱) دم خروس (۱) نظارت همگانی (۱) مشارکت مذهبی (۱) باورهای دینی (۱) راهبرد دینی (۱) نیازمندان (۱) 110 (۱)
دوستان من   پرتال زیگور طراح قالب